Allahümme İfadesi

"Allahümme" bir nida ifadesidir. Ancak Arapçada alışılagelen bir nida kullanımı değildir. Bununla ilgili Şerhu-l Muğni kitabı ve haşiyelerinden bir kaç görüş aktarımı yapmak istiyorum.

1) اللهم kelimesinde nida harfinin (يا) hazfedilmesi/silinmesi gerekir. Aslı يا الله ‘tır. Buradaki nida edatı olan يا hazfedilip yerine kendisiyle münasebeti bulunan şeddeli mim bedel olarak getirilmiştir; aralarındaki münasebet için iki gerekçe söyleyebiliriz: 1) Şeddeli mim de يا gibi iki harften oluşur. 2) يا  edatı bazı durumlarda marifeliğe sebep olur mesela يا رجل dediğimizde artık o رجل belirli biri olmuştur, aynı şekilde şeddeli mim de Himyerce de ال takısı yerine kullanılır. Örnek; يرمي ورائي بامْسَهمْ و امْسَلِمَهْ 

Hazfedilen يا edatına bedel olarak getirilen şeddeli mimim  الله lafzının sonuna getirilmesi, edebe riayet etmek ve Allah’a hitap edilirken الله lafzının önüne bir şey geçmesine engel olmak amacıyladır.

2)Diğer bir görüş kelimenin aslının الله أُمِّ (Okunuşu; Allahu ûmme) Bu “ûmme” , أمَّ – يَؤُمُّ fiilinin emir halidir ve manası “yönel” demektir. Kelime şöyle kullanılıyormuş الله أُمَّنا بخير (Allahu umenna bihayr) “Allah’ım bize hayırla yönel” yani “bize iyilik ver,” diye tercüme edilebilir. İşte bu söz halk arasında çok kullanıldığı için أُمَّ (umme; yönel) kelimesinin hemzesi hazfedilmiş ve اللهمَّ olmuştur.

 Bu görüşe çok mantıklı bir itiraz getirilmiştir. Eğer durum böyle ise اللهم اغفر لي (Allahım beni bağışla) diye bir cümle kurmak yanlış olur çünkü oradaki şeddeli mim bir emir (ne demiştik أُمَّ emir fiildir ve yönel demektir) fiilinden kalma bir bakiyedir yani başlı başına bir cümledir. Durum böyleyken اغفر emir cümlesi nasıl oluyor da vav (atıf harfi) olmadan kullanılabiliyor?